تخمدان ها اندام های کوچک دستگاه تناسلی زنان می باشد که مسئولیت اصلی آنها تشکیل تخمک است. سرطان تخمدان از بیماری های شایع در زنان بوده که یکی از 5 بیماری زنانه با مرگ و میر بالا می باشد. این بیماری در مراحل اولیه دارای هیچ علامتی نمی باشد و همین موضوع ممکن است باعث پیشرفت بیماری در بدن فرد شود.
پزشک متخصص زنان و زایمان در صورت تشخیص این عارضه می تواند بهترین و موثرترین روش درمانی را پیش بگیرد. این بیماری با ایجاد توده در تخمدان همراه بوده که عملکرد طبیعی آن را مختل می کند. در این مقاله با ما همراه شوید تا علت ایجاد سرطان تخمدان، علائم و روش درمان آن را بررسی نماییم.
سرطان تخمدان چگونه ایجاد می شود؟
این سرطان با ایجاد تومور در تخمدان ایجاد شده که از رشد غیر طبیعی سلول های آن حاصل می شود. برای بررسی بهتر این موضوع نیاز است تا ابتدا با این دو عضو دستگاه تناسلی بانوان بیشتر آشنا شوید. تخمدان ها به اندازه دو گردو در دو طرف رحم قرار داشته که با کمک لوله های فالوپ، به رحم مرتبط می باشد.
این اندام ها به همراه رحم نقش مهمی در تولید مثل دارند و دارای منبع اصلی هورمون زنانه پروژسترون و استروژن می باشد. در زمانی که سلول های غیر طبیعی در داخل تخمدان شروع به رشد کرده و ایجاد تومور می کند، سرطان تخمدان ایجاد می شود.
بشیتر بدانید: زگیل تناسلی
انواع سرطان تخمدان
از آنجایی که تخمدان ها از 3 نوع سلول تشکیل شده اند، تغییر در هر کدام از این سلول ها منجر ایجاد توموری متفاوت و به دنبال آن سرطان مختلف در تخمدان می شود. این تومورها شامل موارد زیر است:
- تومور استرومایی
که از سلول های تشکیل دهنده هورمون زنانه استروژن و پروژسترون تشکیل می شود و گسترش این سلول ها در بافت ساختاری تخمدان است.
- تومور اپیتلیال
از سلول های پوشاننده سطح خارجی تخمدان شروع شده و تومور تهاجمی می باشد که بیشترین میزان سرطان های تخمدان را به خود اختصاص می دهد.
- تومور سلول زایا
از سلول های تولید کننده تخمک ایجاد می شود و اغلب آنها خوش خیم خواهد بود
علت ایجاد سرطان تخمدان چیست؟
هنوز علت اصلی این بیماری در بدن فرد مشخص نمی باشد اما طبق تحقیقات صورت گرفته توسط پزشکان، تومور در تخمدان ها به علت جهش ژنتیکی در DNA سلول این ناحیه از بدن فرد می باشد. این جهش در واقع باعث رشد سریع در سلول ها شده و تکثیر غیر طبیعی آنها، ایجاد تومور می کند. در واقع اتفاق بد این است که سلول های سرطانی با قدرت باقی مانده و سلول های سالم از بین می رود. در کنار آن برخی موارد دیگر در احتمال بروز Ovarian Cancer نقش دارد.
عوامل موثر در این بیماری شامل موارد زیر است:
- سابقه خانوادگی سرطان تخمدان
- چاقی
- افزایش سن بین 50 تا 60 سالگی
- اندومتریوز
- شروع پریود و یا یائسگی قبل از 40 سالگی
- سرطان پستان و داشتن ژن BRCA1 و BRCA2 که در صورت وجود هر کدام از این ژن ها، پزشک تخمدان ها را از بدن فرد خارج می کند.
بیشتر بدانید: لیزر خشکی واژن در سنندج
نشانه های سرطان تخمدان
در ادامه، مهمترین نشانههای سرطان تخمدان بهصورت فهرستوار آورده شده است:
نفخ مداوم و طولانیمدت شکم
نه نفخ گاهبهگاه؛ بلکه حس سنگینی یا بزرگ شدن غیرعادی شکم.
احساس سیری زودهنگام یا کاهش اشتها
حتی با خوردن مقدار کم غذا.
درد یا فشار در لگن یا پایین شکم
دردهایی مداوم و مبهم در ناحیه لگن یا تخمدانها.
تکرر ادرار یا فوریت در ادرار کردن
بدون وجود عفونت ادراری.
تغییرات در الگوی قاعدگی
خونریزیهای غیرطبیعی یا نامنظم، بهویژه بعد از یائسگی.
درد در حین رابطه جنسی
یا ناراحتی غیرعادی در هنگام دخول.
یبوست یا مشکلات گوارشی مداوم
مانند سوءهاضمه، تهوع یا تغییر در حرکات روده.
احساس خستگی مفرط یا بیدلیلی
که با استراحت هم برطرف نمیشود.
کاهش وزن بیدلیل
بهویژه اگر همراه با علائم دیگر باشد.
تورم یا توده قابل لمس در شکم یا لگن
در موارد پیشرفتهتر قابل لمس میشود.
روش های تشخیص سرطان تخمدان چیست؟
تشخیص سرطان تخمدان در مراحل اولیه چالشبرانگیز است، زیرا علائم آن معمولاً مبهم یا مشابه بیماریهای خوشخیم دیگر هستند. به همین دلیل، پزشکان برای تشخیص دقیق این بیماری از ترکیب معاینه بالینی، آزمایشهای خون، تصویربرداری و گاهی جراحی استفاده میکنند.
در ادامه، مهمترین روشهای تشخیص سرطان تخمدان را فهرستوار میخوانید:
- 👩⚕️ معاینه لگنی (واژینال و شکمی)
پزشک از طریق لمس داخل واژن و شکم، وجود توده یا غیرطبیعی بودن اندازه یا شکل تخمدانها را بررسی میکند. - 🩺 سونوگرافی ترانس واژینال (TVS)
سونوگرافی دقیق از داخل واژن برای مشاهده جزئیات تخمدانها و بررسی وجود کیست، توده یا ناهنجاری. - 🧪 آزمایش خون CA-125
بررسی سطح آنتیژن CA-125 در خون؛ در بسیاری از زنان مبتلا به سرطان تخمدان سطح این نشانگر افزایش مییابد، اما این آزمایش بهتنهایی تشخیصی نیست. - 🧬 آزمایشهای ژنتیکی (در صورت سابقه خانوادگی)
بررسی وجود جهش ژنهای BRCA1 و BRCA2 یا دیگر ژنهای مرتبط با سرطان تخمدان در زنان با ریسک بالا. - 🧲 تصویربرداری پیشرفته
- MRI برای بررسی دقیق بافتها
- سیتی اسکن (CT Scan) برای تشخیص انتشار بیماری به سایر اعضا
- PET scan برای بررسی گسترش سلولهای سرطانی در بدن
- 🔍 نمونهبرداری (بیوپسی)
در صورت شک به سرطان، ممکن است نمونهبرداری از مایع شکمی یا بافت توده انجام شود. گاهی نمونهبرداری فقط در حین لاپاراسکوپی یا جراحی قابل انجام است. - 🔧 لاپاراسکوپی (جراحی تشخیصی)
در برخی موارد، پزشک با وارد کردن دوربین ظریف به شکم (از طریق برش کوچک)، تخمدانها را مستقیماً بررسی میکند و نمونهبرداری انجام میدهد.
روش های پیشگیری از ابتلا به سرطان تخمدان
بطور قطعی راهکار شناخته شده ای برای پیشگیری از این بیماری وجود نداشته اما رعایت برخی از عوامل، خطر ابتلا به تومور تخمدان را به میزان زیادی کاهش می دهد. این موارد شامل نمونه های زیر است:
- رژیم غذایی سالم
- ترک سیگار
- شیردهی
- بارداری و زایمان
- مصرف داروهای ضدبارداری
- انجام برخی جراحی ها مانند اوفورکتومی، هیسترکتومی و بستن لوله های فالوپ
- معاینات منظم و چکاپ های دوره ای زیر نظر پزشک متخصص زنان
