سرطان دهانه رحم نوعی سرطان است که از سلولهای ناحیه دهانه رحم (محل اتصال رحم به واژن) شروع میشود. این بیماری معمولاً بهتدریج و در طی چند سال ایجاد میشود؛ ابتدا تغییرات پیشسرطانی در سلولها بهوجود میآید و اگر بهموقع تشخیص و درمان نشود، میتواند به سرطان تهاجمی تبدیل شود.
شایعترین عامل بروز سرطان دهانه رحم، عفونت پایدار با برخی انواع ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است که از راه تماس جنسی منتقل میشود. بسیاری از این عفونتها خودبهخود از بین میروند، اما در مواردی که طولانیمدت باقی بمانند، ممکن است زمینه تغییرات غیرطبیعی سلولها را فراهم کنند.
این سرطان در مراحل اولیه معمولاً بدون علامت است و به همین دلیل غربالگری منظم (مثل تست پاپاسمیر و HPV) اهمیت بسیار زیادی دارد. در مراحل پیشرفتهتر، علائمی مثل خونریزی غیرطبیعی بین پریودها، خونریزی بعد از رابطه جنسی، ترشحات غیرعادی واژینال، درد لگن یا درد هنگام رابطه جنسی ممکن است دیده شود.
تشخیص زودهنگام سرطان دهانه رحم، شانس درمان موفق و حفظ کیفیت زندگی را بسیار بالا میبرد. واکسیناسیون علیه برخی انواع HPV، رعایت نکات بهداشت جنسی و انجام منظم تستهای غربالگری از مهمترین راههای پیشگیری و کشف زودهنگام این بیماری هستند.
بیشتر بخوانید: عمل برداشتن رحم در سنندج
علائم سرطان دهانه رحم چیست؟
علائم سرطان دهانه رحم معمولاً در مراحل اولیه خفیف یا حتی اصلاً وجود ندارند، به همین دلیل این بیماری میتواند مدتها بدون جلب توجه پیش برود. با پیشرفت بیماری، خونریزیهای غیرطبیعی واژن از مهمترین نشانهها هستند؛ مثل خونریزی بین پریودها، خونریزی بعد از رابطه جنسی، خونریزی بعد از یائسگی، یا طولانی و سنگینتر شدن قاعدگی نسبت به حالت معمول. همچنین ممکن است ترشحات غیرعادی واژن دیده شود؛ برای مثال ترشحات آبکی، گاهی همراه با خون، یا دارای بوی ناخوشایند.
با پیشرفت بیشتر سرطان دهانه رحم، علائمی مانند درد در ناحیه لگن، درد هنگام رابطه جنسی، احساس فشار در پایین شکم، یا درد کمر میتوانند ظاهر شوند. در مراحل پیشرفتهتر، ممکن است مشکلاتی مانند درد یا سختی هنگام ادرار یا دفع مدفوع، خون در ادرار یا مدفوع، تورم پاها، کاهش وزن بدون علت، خستگی شدید و در موارد جدیتر دردهای گستردهتر در شکم و کمر دیده شود.
این علائم الزاماً به معنی سرطان نیستند و میتوانند علتهای سادهتر هم داشته باشند، اما اگر هرکدام از این نشانهها ادامهدار یا تکرارشونده باشند، لازم است حتماً توسط پزشک زنان بررسی شوند تا در صورت نیاز، آزمایشها و تستهای تشخیصی انجام شود
آزمایش تشخیص سرطان دهانه رحم
آزمایشها و روشهای اصلی برای تشخیص سرطان دهانه رحم:
- تست پاپاسمیر (Pap Smear)
- نمونهگیری از سلولهای دهانه رحم با برس یا اسپاتول
- بررسی سلولها زیر میکروسکوپ برای تشخیص سلولهای غیرطبیعی یا پیشسرطانی
- آزمایش HPV (ویروس پاپیلومای انسانی)
- نمونه از دهانه رحم گرفته میشود
- تشخیص وجود انواع پرخطر ویروس HPV که با سرطان دهانه رحم مرتبط هستند
- کو تست (Pap + HPV)
- انجام همزمان پاپاسمیر و تست HPV
- افزایش دقت غربالگری و تشخیص زودهنگام تغییرات غیرطبیعی
- کولپوسکوپی
- معاینه دقیق دهانه رحم با دستگاه بزرگنمایی (کولپوسکوپ)
- مشاهده نواحی مشکوک برای تصمیمگیری درباره نمونهبرداری (بیوپسی)
- بیوپسی دهانه رحم
- برداشتن تکه کوچکی از بافت مشکوک برای بررسی آسیبشناسی
- انواع: بیوپسی پانچ، کورتاژ کانال سرویکس (ECC)، LEEP، کون بیوپسی
- کون بیوپسی (Cone Biopsy)
- برداشتن یک قطعه مخروطیشکل از بافت دهانه رحم
- هم برای تشخیص دقیقتر و هم در برخی موارد برای درمان مراحل اولیه سرطان
- آزمایشها و تصویربرداری برای تعیین مرحله بیماری
- MRI، CT Scan یا PET-CT برای بررسی گسترش تومور به بافتهای اطراف و غدد لنفاوی
- کمک به تعیین مرحله سرطان و برنامهریزی درمان (جراحی، شیمیدرمانی، رادیوتراپی و …)
بیشتر بخوانید: جواب آزمایش پاپ اسمیر
دلایل ابتلا به سرطان دهانه رحم چیست؟
احتمالاً یکی از سوالهای رایجی که برای مبتلایان به سرطان رحم به وجود میآید، این باشد که علل به وجود آمدن این بیماری چیست. به طور کلی لازم است بدانید زمانی که تغییرات یا موتاسیون در DNA سلولهای دهانه رحم ایجاد شود، احتمالاً افراد مبتلا به سرطان دهانه رحم شوند. هر سلول حاوی دستور العملهایی است که به آن دستور میدهد که چه کارهایی باید انجام دهد که این دستور العملها را DNA میخوانند. با توجه به دستورهای موجود در DNA هر سلول، سلولها در دورههای زمانی مشخصی تکثیر و تقسیم خواهند شد.
سلولهای موتاسیون یافته به صورت غیر قابل کنترلی رشد کرده و تکثیر مییابند و در اغلب مواقع سلولهای موتاسیون یافته نمرده و از بین نخواهند رفت. در نتیجه تجمع این سلولها که به آنها سلولهای سرطانی گفته میشود، تودهای تحت عنوان تومور به وجود میآید. متاسفانه در برخی مواقع این امکان وجود دارد که سلولهای سرطانی به بافتهای مجاور هجوم برده از توده اصلی جدا شده و با متاستاز به مناطق مختلف بدن منتقل شوند.
با این وجود دلیل اصلی سرطان دهانه رحم مشخص نیست اما میتوان با اطمینان گفت که ویروس پاپیلومای انسانی در به وجود آمدن این سرطان نقش اساسی دارد. البته این به این معنا نیست که تمامی افراد مبتلا به ویروس پاپیلومای انسانی در نهایت دچار سرطان میشوند، زیرا اغلب افرادی که به ویروس پاپیلوما مبتلا هستند، هیچگاه سرطان نمیگیرند. شاید بتوان گفت عوامل مختلف محیطی، نوع زندگی افراد و همچنین ژنتیک میتوانند در مبتلا شدن یک فرد به سرطان موثر باشند.
بیشتر بخوانید: درمان سرطان تخمدان
نتیجهگیری
امروزه بسیاری از افراد مبتلا به سرطان دهانه رحم هستند. این بیماری دارای علائم بسیاری بوده که شناخت این علائم میتواند در جهت نشان دادن عکسالعمل مناسب به شما یاری برساند. در این متن سعی کردیم شما را با تمامی نکاتی که لازم است در خصوص سرطان دهانه رحم بدانید آشنا کنید.
